ที่อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี หากใครขับรถผ่านแปลงอ้อยสีเขียวสะอาดตา เรียงแถวเป็นระเบียบ จนต้องชะลอรถมอง นั่นคือไร่อ้อยของ “สมพร สว่างศรี” หรือที่ชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า “พ่อแมน” ชาวไร่อ้อยคู่สัญญาของ โรงงานน้ำตาลมิตรผลด่านช้าง ผู้ทำไร่อ้อยมากว่า 32 ปี

พ่อแมนเล่าให้ฟังด้วยรอยยิ้มว่า ก่อนจะมีไร่ของตัวเอง เคยรับจ้างขับรถให้เถ้าแก่ไร่อ้อย คลุกคลีกับไร่มาตลอด เห็นทุกขั้นตอนของการทำอ้อย จนวันหนึ่งเกิดความคิดว่าอยากมีไร่เป็นของตัวเองบ้าง จึงเริ่มเช่าที่ทำอ้อยจากเพียง 5 ไร่ ค่อย ๆ ขยายเป็น 20 ไร่ 50 ไร่ และเมื่อมีอ้อยรวมราว 70 ไร่ จึงตัดสินใจเลิกขับรถ ออกมาทำไร่อ้อยเต็มตัว ควบคู่กับการขายกับข้าวแบบรถพุ่มพวงเลี้ยงครอบครัว

ปีแรกที่เปิดโควตากับโรงงาน ต่อสัญญาเพียง 500 ตัน สมัยนั้นยังเป็นการตัดอ้อยสดแบบคนขึ้นทั้งแปลง ใช้แรงงานล้วน ๆ แต่สิ่งที่พ่อแมนมีมากกว่าแรงงาน คือ “ความมุ่งมั่น”คอนเซปในการทำไร่อ้อยของพ่อแมนคือ “ไร่อ้อย ยิ่งให้ใจ ยิ่งได้” สำหรับพ่อแมน การเป็นชาวไร่อ้อยต้องลงมือทำเอง ใส่ใจทุกขั้นตอน ยิ่งดูแลไร่ดีเท่าไร ผลตอบแทนยิ่งกลับมาดีเท่านั้น

จากไร่เล็ก ๆ สู่ “บ้านสระกลอยโมเดล”

เมื่อประสบการณ์มากขึ้น พ่อแมนไม่ได้มองแค่ไร่ของตัวเอง แต่คิดถึงคนรอบข้าง จนเกิดการรวมกลุ่มรถตัดอ้อยในชุมชน กลายเป็นต้นแบบที่เรียกว่า “บ้านสระกลอยโมเดล” บริหารทีมงานเหมือนครอบครัว ให้ทุกคนมีรายได้ต่อเนื่อง เป้าหมายชัดเจนคือ อ้อยสด 100% ไม่เผา ใช้รถตัด 100% แปลงอ้อยแต่ละแปลงเชื่อมถึงกัน รถสามารถวิ่งทำงานต่อเนื่องได้ ไม่มีถนนหรือสิ่งกีดขวาง มีแนวกันไฟรอบพื้นที่ เพื่อไม่ให้ไฟลามเข้าพื้นที่สระกลอย อ้อยทุกแปลงสะอาด เป็นอ้อยสดทั้งหมด รวมพื้นที่ลูกไร่ในเครือข่ายกว่า 1,000 ไร่ ประมาณ 20 ครัวเรือน ไม่เพียงตัดอ้อยสด แต่ยังเก็บใบอ้อยคลุมดินรักษาความชื้น ส่วนที่เหลือนำไปอัดก้อนส่งโรงงาน สร้างรายได้เพิ่มอย่างชัดเจน

บริหารไร่ด้วยเครื่องจักรและเวลา

พ่อแมนบอกว่า สมัยนี้ทำไร่อ้อยต้องใช้เครื่องจักรเข้ามาช่วย เพราะช่วยแก้ปัญหาแรงงานได้มาก และที่สำคัญคือ “ต้องทำให้ทันเวลา” ก่อนปลูกอ้อยมีการจัดรูปแปลงใหม่ทั้งหมด เพื่อรองรับรถตัด ปรับระยะปลูกให้เหมาะสม 1.65–1.85 เมตร ปัจจุบันใช้รถตัดอ้อย 100% ทุกแปลง มีการปรับปรุงดิน และไว้ใบอ้อยคลุมดินเพื่อรักษาความชื้นในแปลง

น้ำคือหัวใจ และโซลาร์เซลล์คือคำตอบของต้นทุน

ไร่อ้อยของพ่อแมนใช้ ระบบน้ำหยด 100% ให้น้ำเฉลี่ยมากกว่า 5 ครั้งต่อปี มีบ่อบาดาล 27 บ่อ สระน้ำ 1 สระ และติดตั้งโซลาร์เซลล์ 14 ชุด ถือเป็นรุ่นบุกเบิกตั้งแต่ช่วงที่โรงงานส่งเสริม จากเดิมการใช้ซับเมิร์สบ่อบาดาล ค่าไฟประมาณ 7,000 บาทต่อบ่อ เมื่อใช้โซลาร์เซลล์เหลือประมาณ 4,500 บาท ลดต้นทุนได้ 30–40% ใช้ระบบ on grid หากไฟหมดสามารถสลับเข้าไฟฟ้าได้ และบางแปลงที่ไม่มีไฟฟ้า ใช้โซลาร์เซลล์ 100%

ยังมีการใช้โดรนพ่นปุ๋ย และฉีดฮอร์โมนทางใบ ช่วยประหยัดแรงและเวลาอีกด้วย

เครื่องจักรครบชุด งานไร่และงานใบอ้อย

ชุดงานไร่อ้อยประกอบด้วย รถตัด 3 คัน รถ Bin ออกแบบประกอบเอง 1 คัน รองรับอ้อย 5 ตัน รถสิบล้อเดี่ยว 7 คัน รถพ่วง 5 คัน แทรกเตอร์ใหญ่ 5 คัน เล็ก 3 คัน พร้อมอุปกรณ์ผาล ริปเปอร์ โรตารี เครื่องปลูก เครื่องใส่ปุ๋ย รถคีบอ้อย 2 ตัว และรถน้ำดับไฟ 1 คัน ชุดงานอัดใบ มีเครื่องอัดใบก้อนกลม เครื่องกวาดใบ แทรกเตอร์ใหญ่ 1 เล็ก 2 รถคีบใบ 1 และรถบรรทุกใบอ้อยพ่วง 4 พ่วง

ผลผลิตที่พิสูจน์ความใส่ใจ

ฤดูกาลผลิต 2567/68 สัญญา 40,000 ตัน ส่งอ้อยเข้าหีบได้ 39,208.67 ตัน ค่าความหวานเฉลี่ย 11.93 CCS อ้อยสด 100% รองรับรถตัด 80% ปี 2568/69 สัญญา 48,000 ตัน เป้าหมายอ้อยรถตัด 35,000 ตัน พื้นที่ปลูก 5,000 ไร่ รองรับรถตัด 100% ผลผลิตเฉลี่ย อ้อยใหม่ 18 ตัน/ไร่ (สูงสุด 22 ตัน) อ้อยตอ 12 ตัน/ไร่ ความสำเร็จนี้ทำให้พ่อแมนได้รับรางวัลชาวไร่อ้อยดีเด่น ปี 2568 จาก สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย สาขาการบริหารจัดการปัจจัยการผลิตที่มีประสิทธิภาพ “ดีใจที่คนรู้จักเรา แค่เห็นอ้อยก็รู้ว่าเป็นของเรา”

ทายาทที่เติบโตมากับไร่อ้อย

วันนี้ไร่อ้อยของพ่อแมนมีทายาทช่วยสานต่อ สัมพันธ์ สว่างศรี (อ๊อด) อายุ 33 ปี ช่วยงานไร่มา 15–20 ปี ปัจจุบันดูแลไร่ของตัวเอง 40 ไร่ และเปิดร้านอุปกรณ์การเกษตรมา 12 ปี สุดารัตน์ สว่างศรี (แหม่ม) อายุ 27 ปี จบจากมหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง กลับมาช่วยงานไร่ 4 ปี ทั้งสองช่วยดูแลคนงาน ซ่อมรถ จัดหาอะไหล่ และทำบัญชีไร่อ้อย

ลูก ๆ บอกตรงกันว่า เห็นพ่อแม่สู้ชีวิตมาตั้งแต่เด็ก จึงตั้งใจกลับมาช่วย เพราะอาชีพนี้มั่นคง และพ่อคอยสอนอยู่เสมอ “พ่อสร้างทุกอย่างไว้ให้แล้ว เรามีหน้าที่สืบสานต่อ”

อาชีพที่เริ่มจากศูนย์ แต่สร้างได้ทุกอย่าง

พ่อแมนบอกลูกเสมอว่า “พ่อเริ่มจากศูนย์ ไม่มีอะไรเลย จนมีได้ทุกวันนี้ก็เพราะทำไร่อ้อย”

แม้วันนี้ความท้าทายคือค่าปุ๋ย ค่ายา ค่าน้ำมันที่สูงขึ้น แต่เขายังเชื่อว่า การบริหารจัดการที่ดี การเลือกใช้ปุ๋ยผ่านระบบน้ำหยด และการวางแผนที่รัดกุม คือทางออก

สุดท้าย ทายาทของพ่อแมนฝากถึงคนรุ่นใหม่ว่า“ถ้ามีที่ดิน อย่าปล่อยว่าง เลือกปลูกสิ่งที่อยากทำ แต่ขอให้บริหารงานและเวลาให้เป็น”

เรื่องราวของครอบครัวสว่างศรี คือบทพิสูจน์ชัดเจนว่า ไร่อ้อยไม่ใช่แค่พื้นที่ปลูกพืช แต่คือพื้นที่สร้างชีวิต สร้างคน และสร้างอนาคต และสำหรับพ่อแมน…ไร่อ้อย ยิ่งให้ใจ ยิ่งได้ จริง ๆ